06-09.12.2007, Q16 – Rotterdam – North Sea – Caravel, SW 6/7, 1006-981.

W nocy ze srody n aczwartek nurkowalismy ostatni raz na Q16. Nad ranem weszlismy do Rotterdamu na podmiabe czesci zalogi oraz aby wziasc wode i wieczorem juz na mojej wachcie wyszlismy w morze by przez poludniowa czesc Polnocnego dotrzec do nowej lokacji w brytyjskim sektorze, platformy Caravel. Na wachcie mialem byc ja i wachtowy marynarz Marek, jak to jest w zwyczaju, gdy w nocy statek stoi w porcie lub jest w dluzszym przelocie, jednak tuz po polnocy pojawil sie niespodziewanie chief, ktory widocznie zdecydowal w ostatniej chwili na zmiane planow.

Po drodze zmienilismy czas statkowy o jedna godzine wstecz by dostosowac sie do czasu brytyjskiego, czyli znowu wachta byla o godzine dluzsza. Mimo to, czas uplynal w miare szybko, gdyz prawie bezchmurne nocne niebo dalo nam, oficerom wachtowym, mozliwosc odswiezenia naszej wiedzy astronawigacyjnej. Najpierw, metodami ksiazkowymi, zidentyfikowalismy dwie planety, wysoko od poludniowego wschodu Marsa oraz calkiem nisko nad wschodnim widnokregiem Saturna. Zas dzieki komputerowym programom astronomicznym, ktore wlasnie udalo nam sie zainstalowac i rozpracowac razem z chiefem i ktore okazaly sie niesamowicie interesujace i porzyteczne, dowiedzielismy sie ze tuz przed wschodem slonca pojawi sie Wensu wraz z Ksiezycem. I tak tez sie stalo, dajac nam naprawde piekny widok do podziwiania.

Platforma Caravel, jak sie juz po mojej wachcie okazalo, nie byla wcala tak latwa do zidentyfikowania. Generalnie nasz kierunek przemieszczania sie byl dobry, lecz odleglosc do celu juz niezupelnie, platforma Caravel zaskoczyla nas niespodziewanie pojawiajac sie z naszej lewej burty, o dwie godziny wczesniej niz planowalismy. O malo bysmy jej nie omineli, ale dzieki swiezemu umyslowi szalonego Szkota Mike, ktory nad ranem zaczynal wachte, udalo nam sie w pore wprowadzic korekte do kursu i nie dac ciala po calosci.

Caravel to monwieza postawiona na jednej trzydziestometrowej wysokosci betonowej nodze Caravel wznosi sie okolo dwudziestu metrow nad powierzchnie wody. Okreslenie platforma to w sumie za duzo powiedziane, to jest raczej mala przpompownia postawiona na srodku morza. Ale tuz nad nia pietrzy sie na czterech wielkich, szerokich jak znajdujaca sie ponizej platforma Caravel nogach rozlozysty i imponujacy rig o nazwie Britannia, z wysoka na ponad piedziesiat metrow ruchoma wierza wiertnicza, ktora wlasnie zostala wysunieta poza obrys metalowego kadluba riga i zawisla nad Caravel, przez co ta wygladala na mala i przytloczona swoim kolosalnym sasiadem konstrukcje. Britannia to rig, czyli plywajaca platforma wiertnicza, ktora zostala wczesniej specjalnie przyholowana na ta lokacje i stanela obok Caravel opuszczajac na dno morza swoje cztery nogi zrobione z wielkich kratownic. Na tych kratownicach cala konstrukcja rigu, jego metalowy ponton wraz z wierza wiertnicza, zostal podniesiony w gore ponad Caravel przy pomocy wlasnych, poteznych silnikow i kol zebatych. Nastepnie cala wiertnia zostala wysunieta na zewnatrz poza obrys metalowego kadluba przy pomocy wielkich prowadnicach dokladnie nad znajdujaca sie ponizej platforme. Byl to widok naprawde imponujacy.

Paltforma Caravel i pozostale powstajace instalacje na polu naftowym, ktore nalezalo do firmy Shell, byly budowane i rozwijane w ramach zupelnie nowego projektu, dla realizacji ktorego Shell wyczarterowal rig od znanej korporacji Santa Fe, oraz trzy statki nurkowe: nasza Toise Polaris z Sealiona, oraz Aquamarine z Bibby i DSND Pelicana z Subsea7, na ktorym plywalem dwa lata temu. Zrobiono juz odwierty i zainstalowano pompy, postawiono platformy, polozono rury i kable, zas teraz laczono wszytko w calosc, uruchamiano po kolei wszystkie podzespoly i testowano instalacje.

Przez caly dzien nurkowanie szlo calkiem sprawnie, a pogoda byla nie najgorsza jak na te pore roku, tuz przed polnoca nurkowie wrocili dzwonem na poklad by przeczekac silny prad plywowy. Mielismy wznowic operacje nurkowe o pierwszej, jednak chief, po przeanalizowaniu prognoze pogody, postanowil odwrocic statek o okolo 90 stopni w prawo. Ruchem tym mail zamiar wyprzedzic zmiane wiatru, ktory wedlug prognoz w ciagu nastepnej godziny mial zelzec i wykrecic na polnoc. Taka duza zmiana headingu w trakcie nurkowania na naszym plytkowodziu bylaby mozolna i nie latwa do przeprowadzenia, gdyz wedlug przepisow, gdy nurkowie sa w wodzie, dla ich bezpieczenstwa nalezy korzystac z conajmniej trzech systemow referencyjnych. Mielismy dokladnie trzy z tym, ze dwa znajdowaly sie na dnie, transponder akustyczny i taut wire, wiec za kazda niewielka zmiana headingu musielibysmy je podciagac do gory i klasc ponownie, przy czym systemu referencyjnego, ktory wlasnie bywa przenoszony, nie liczy sie jako urzyteczny do pozycjownoanie statku i zamiast niego nalezy uzywac innego. Wiec dla bezpiecznej zmiany ustawienia statku podczas nurkowania musielibysmy uruchomic kolejny czwarty system, a to bardzo by spowolnilo caly manewr. Chief wiec chcial uniknac calej tej operacji z referencjalami i odwrocic statek, jeszcze przed nurkowaniem, jednoczesnie uprzedzajac pogode i ustawiwjac dziob statku w kierunku, z ktorego wkrotce mial wiac wiatr.

Jednak prognoza okazala sie bledna. Wiatr wcale nie zmienil kierunku a tylko raptownie zelzal o dwadziescia wezlow, przez co prad, ktorego dzialanie bylo wczesniej kontrowane silnym i przeciwnym wiatrem, zaczal nas spychac z pozycji, dziobowe pedniki nie byly w stanie zatrzymac dryfu, a ze dzialo sie to w trakcie manewru zmiany headingu, to jedyna sensowna opcja wydawao sie pojsc dalej za wymuszonym ruchem i obrocic statek rufa do pogody, czyli ustawic sie znacznie dalej niz planowalismy. Nie bylo to korzystne z tego powodu, ze wysokie fale uderzaly w rufe statku wprawiajac go w wibracje najbardziej odczuwalne na mostku, ktory znajdowal sie samej gorze wysokiej nadbudowki. Po dwoch naprawde silnych uderzeniahc na mostku pojawil sie kapitan, ktory juz wczesniej dzwonil obudzony nagla praca wszytkich thrusterow, chwile pozniej przyszedl tez na mostek dive superintendent. Trwalo to z pol godziny, nim pogoda pozwolila nam wrocic na nasz poprzedni heading i na nasza poprzednia pozycje, ktora z perspektywy czasu okazala dogodna do prac nurkowych i ktorej nie nalezalo zmieniac. I gdy w koncu ponownie bylismy gotowi do pracy, to nie bylo juz sensu rozpoczynac nurkowania, bo mimo ze wiatr byl odpowiedni to prad zaczal ponownie przybierac na sile i w sumie stracilismy ostatnie dogodne okno pogodowe. Przez kolejny dzien i cala nastepna noc stalismy bezczynnie w miejscu, gdyz pogoda znowu sie pogorszyla, wiatr przybral na sile, morze sie rozfalowalo i rzecza, ktora robilismy to bylo ustawianie dziobu statku naprzeciw falom.

03-05.12.2007, Rotterdam – Q16 – Rotterdam, SSW 7, 1012.

Port Rotterdamu jest ogromny. Plynelismy od ujscia kanalu, przy ktorym lezy Europort, do naszej kei znajdujacej sie jeszcze przed Rotterdamem prawie dwie godziny. A przeciez dalej, w glab miasta, ciagna sie nastepne baseny portowe. Wzdluz kanalu Nieuwe Waterweg, nad ktorym rozrasta sie port, znajduje sie pelno roznorakich nadbrzezy, terminali przeladunkowych, stoczni, magazynow, dzwigow i kranow. Wszedzie, jak okiem siegnac, stoja statki, i bez przesady pisze, ze mozna tu zobaczyc caly roznorodny przekroj typow i rodzajow plywajacych po swiecie konstrukcji, od malych jednostek portowych, az po potezne plywajace krany, od wielkich kontenerowcow az do male kostery czy barki rzeczne, od majestatycznych pasazerow, az po wysokie i fikusne cale wynurzone plywajace platformy wiertnicze. Ruch tez tu spory, zwlaszcza na kanale, glowna trasa wodna portu. Aby tak wielka ilosc statkow w ruchu byla utrzymana w porzadku pracuje w Rotterdamie ponad stu pilotow, na kazdej zas zmianie jest okolo 60 dostepnych przez caly czas.

W niedziele wieczorem shiftowalismy keje, to znaczy zmienialismy miejsce postoju, gdyz na nasze miejsce w poniedzialek z samego rana mial wchodzic inny statek. Zaraz po odejsciu od nadbrzeza nasz statek powinien sie byl zatrzymac lub wolno plynac, by zaloga mogla wciagnac yokohamy na poklad, lecz tym razem zaczal od razu wycial do przodu przez co odbijacz, ktory juz zostal odczepiony od burty i podczepiony do haka na dzwigu, zostal zniesiony przez prad, wytworzony przez plynacy statek oraz silny wiatr i fale, w strone rufy i wciagnal stalowke od dzwigu pod wystajacy poza burte podajnik i nie mozna bylo wyciagnac odbijacza. A stalo sie to akurat gdy przeplywalismy pomiedzy zacumowanymi z naszej lewej i prawej burty statkami – z lewej stal calkiem spory statekwy budowany do transportu jachtow, z prawej dwa zacumowane do siebie anchor handlery - ktore zajmowaly duzo miejsca w basenie, przez co zostalo calkiem malo wolnej przestrzeni dla nas. Ciaglnelismy za soba ten nieszczesny fender z ladne sto, sto piedziesiat metrow bo przeciez nie moglismy sie zatrzymac w tym przewezeniu. Dopiero jak przez nie przeplynelismy to kapitan zatrzymal statek i moglismy wrzucic yokohamy na poklad. Czemu tak sie stalo? My za wczesnie odczepilismy line mocujaca yokohame do burty, ponadto byl bardzo silny wiatr i calkiem spore fale jak na nieduzy basen portowy, no ale przede wszystkim ci na mostku najwidoczniej zapomnieli o odbijaczach.

Nasze kolejne miejsce postojowe znajdowalo sie po drugiej stronie kanalu, bardzo blisko miasta Schiedam, w basenie o stanowczo stoczniowym charakterze. Wybudowano tu kilka suchych dokow, jeden kopletnie zadaszony oraz w samym srodku basenu postawiono dwa plywajace doki. My mielismy sie wpasowac za jeden z tych plywajacych, lecz by tam przejsc nalezalo nie dosc ze przebyc calkiem waska szczeline to jeszcze w niej wykrecic. Szczeline tworzyly wysunieta w basen keja z znakiem nawigacyjnym, naroznik hangaru oraz plywajacy dok. Z rufy ciagle meldowalismy na mostek odleglosci pomiedzy statkiem a przeszkodami i troche to trwalo, zanim kapitan w koncu wmanewrowal statek na pozycje i moglismy zamocowac odbijacze oraz podac cumy na lad.

Postalismy tam niecala dobe i juz trzeba bylo wieczorem wychodzic w morze. Na pilota czekalismy ponad pol godziny, jednak po jego przybyciu wszystko poszlo calkiem sprawnie. Na lokacji bylismy tuz przed polnocna, przetestowalismy i sprawdzilismy sytem pozycjonowania statku w calosci i bylismy gotowi do pracy tuz przed druga w nocy. Przez dobe wykonalismy trzy nurki w wodzie z silnymi pradami plywowymi i o prawie zerowej widocznosci. Nie wszystko zostalo jeszcze zrobione, a prognozy pogody sa bardziej niz zle. Teraz czekamy, az na pobliskiej, zwykle nieobsadzanej platformie P18, ktora jest podlaczona od odwiertu na ktorym pracujemy i ktora go rowniez kontroluje, pojawi sie rano obsada, by uruchomic wczesniej wylaczone i zaizolowane ze wzgledu na nasza prace systemy i zdalnie przetestowac uszczelniany przez nas rurociag gazowy laczacy studnie z platforma i sprawidzic, czy wszystko dziala jak nalezy.

W miedzyczasie zas dowiedzialem sie, ze w inny statek nurkowy, ktory stal zacumowany na naszym poprzednim miejscu w Ijmuiden, wjechal statek handlowy, ktory akurat obok plynal kanalem. Nie znam dokladnie wiecej szczegolow, ale wiem, ze zniszczyl im helidek oraz urwal lodz ratunkowa. Kadlub raczej nie zostal mocno uszkodzony, gdyz z tego co sie orientuje, statek nurkowy wciaz nadaje sie do zeglugi, jednak z pewnym wykluczeniem – zamiast straconej szalupy wezma na poklad dodatkowa ilosc tratw ratunkowych, ktore w razie wypadku na morzu beda mogly przyjac te sama liczbe ludzi co zniszczona lodz. Obecnie jest tyle pracy na morzu dla statkow nurkowych, ze najblizsze terminy dostepne sa dopiero za rok, moze poltora, wiec gdyby odmowiono pozwolenia na wyjscie w morze temu statkowi ze zniszczonym helidekiem, zerwana szalupa i powgniatana burta, to nastapil by straszny obsuw w terminach zakontraktowanych juz prac. A naprawa takiego statku potrwa zapewne z kilkanascie dni, moze nawet pare tygodni, a to oznacza straszne straty finansowe dla firmy.

Z morza port Rotterdamu wyglada niesamowicie. Z kompletnej ciemnosci wylania sie waski pas kolorowych swiatel, ktory jednak nie ciagnie sie dlugo wzdluz wybrzeza i wkrotce sie urywa. Jednak tam, gdzie konczy sie ten widoczny pas miejskich swiatel, zaczyna sie zupelnie inny, bardziej efektowny spektakl. A mianowicie, z centrum Rotterdamu, niewidocznego przeciez z morza i znajdujdujacego sie calkowicie w glebi ladu, bija w gore jasne snopy miejskiego swiatla rozjasniajac dlugi pas nieba i zostawiajac na chmurach mocna pomaranczowa poswiate, na tle ktorej wyraznie odcina sie ciemna i prawie pusta linia brzegowa.

30.11.-02.12.07, Leman A – Q16 – Rotterdam, SW 6/5, 1007 – 985.

Zejscie z Leman A, przelot przez Polnocne, zmiana czasu statkowego z Greenwich na Europejski, czyli tym razem wachta krotsza o godzine, dwa nurkowania na Q16 i pozamiatane. Idziemy do Rotterdamu. Na Q16 panowal totalny luz, wszystko szlo spokojnie, nawet gdy czekalismy na prad nie musielismy zmienialismy pozycji z powodu mozliwosci zdryfowania na jakies przeszkody. Wokolo zadnych instalacji. Tylko pod nami podwodna konstrukcja do srodka ktorej schodzili nurkowie. Q16 znajduje sie 4 mile na NW od wejscia do Rotterdamu i mimo ze trafika, czyli ruch statkow, do Europortu jest bardzo duzy, to nas omijal w odpowiednio bezpiecznej odlegolsci, gdyz znajdowalismy sie w strefie przybrzeznej, do ktorej wchodza jedynia male jednostki, jednostki o specjalnym przeznaczeniu lub jachty.

Na zachod od nas, niecala mile, znajdowal sie spoil ground, na ktora poglebiarki pracujace w porcie zrzucaja wydobyty przy poglebianiu piasek. Obserwujac na radarze ilosc statkow, ktore wchodza i wychodza z portu, plyna wzdluz wybrzeza czy przecinaja skrzyzowanie stref rozgranicznia ruchu znajdujace sie na zachod od glowek portu, mozna zrozumiec czemu Rotterdam nazwany zostal Europortem. Na ekranie radaru wyglada to jak dobrze zorganizowany, ciagly ruch jasnych punktow, ktore wciaz od nowa i od nowa albo to pojawiaja sie na krawedzi ekranu by wlaczyc sie w nieustanny ruch, albo tez znikaja w kanale wejsciowym do portu. Wrazenie, ze jest to najbardziej ruchliwe miejsce w Europie poteguje niekonczaca sie komunikacja radiowa prowadzona pomiedzy ladowym nadzorem ruchu statkow a oficerami z calego swiata, ktorzy melduja sie we wszystkich mozliwych odmianach angielskiego z jego najrozniejszymi akcentami. I z tej rzeki plynacych wodnymi torami radarowych punktow co jakis czas odrywal sie jeden i kierowal w nasza strone. Byly to wlasnie poglebiarki, ktore wychodzily z portu pelne rzecznego piasku, gleboko zanurzone, z pokladami prawie na rowno z powierzchnia morza. Kierowaly sie na miejsce, gdzie zrzucaly caly piasek w ciagu kilku sekund, zawracaly i juz puste i w pelnym wynurzeniu wracaly do portu by dalej wybierac nieustannie nanoszony przez rzeke i plywy osad. Niekonczaca sie praca tylu poglebiarek dbajacych o bezpieczenstwo i zeglownosc torow wodnych swiadczy tylko o klasie tego wielkiego portu, rozmachu i wydajnosci calego sytemu nadzoru i zarzadzania oraz wiedzy i odpowiedzialnosci ludzi, ktorzy go zaprojektowali i nim zarzadzaja.

Ostatnie nurkowanie zakonczylismy tuz po polnocy. Wolamy na radiu kontrole portu by zglosic nasza gotowosc do wejscia do portu i okazuje sie, ze najblizszy wolny pilot, ktory bedzie asystowal kapitanowi przy wprowadzaniu statku do Rotterdamu, bedzie dopiero o 0230. Plyniemy wiec niespiesznie w strone ronda na zachod od naszej lokacji, czyli oddalamy sie od wejscia do portu. Ale to jest jedyna droga by bezpiecznie wlaczyc sie do ruchu morskiego. Rowniez tam znajduje sie stacja pilotowa na ktorej przyjmiemy pilota.

Koorynator wczesniel spedzil szmat czasu na mostku martwiac sie o to, kiedy statek moze byc przy kei, gdyz musi zaplanowac powrot calej podmianie zjezdzajacych do swoich domow marynarzy iinzynierow. Jezeli zabukuje dla nich bilety na samoloty za wczesnie nie zdarza na czas, jezeli za pozno, spedza niepotrzebnie duzo czasu na lotnisku. Obliczylismy, ze w mniej optymistycznej wersji, jednak z pilotem dostepnym od razu, bedziemy na 0430. Ale teraz wychodzi nam na 0530. Liczymy dwie godziny na podroz w dol rzeki, nasza keja znajduje sie daleko od brzegu, prawie w centrum miasta.

Ide na poklad pomoc Markowi przygotowac cumy do manewrow oraz zamocowac drabinke dla pilota, ktory wejdzie na statek z lodzi pilotowej. I tuz przed portem mile zaskoczenie. Pilotem bowiem okazuje sie kobieta, charakterna lecz mila i kobieca niewysoka blondynka.

Europort noca widziany z rzeki jest po prostu bajecznie piekny. Jego industrialny charakter, ktory ksztaltuja rafinerie, fabryki, magazyny, terminale, krany i dzwigi, w nocy traci swoj odcien odosobnienia i zamienia sie w pelen kolorowych swiatel pejzaz. Ilosc basenow portowych i zeglownych odnog rzecznych rzetelnie oznakowancyh znakami i swiatlami nawigacyjnymi oraz niekonczaca sie ilosci oswietlonych nadbrzezy wraz ze znajdujacymi sie na nich urzadzeniami przeladunkowymi, budynkami i konstrukcjami, czesto o dziwnym przeznaczeniu, jest widokiem po prostu niesamowitym.

W trakcie naszej zeglugi mijamy wiele statkow, lacznie z wilekimi, kilkusetmetrowymi kontenerowcami, ktorych liczba regularnie rosnie. Pani pilot informuje nas, ze wiekszosc z nich chodzi do Europy z Dalekiego Wschodu, a zwlaszcza z Chin. Na rzece i przy nadbrzezach pelno tez malych lecz szybkich kosterow, ktore kraza po malych portach calej Europy. Widze tez kilka stojacych plywajacych platform wiertniczych, ktore znacznie goruja nad reszta statkow i budowli portowych.

O 0500 jestesmy juz w naszym basenie, zchodze z mostku i ide na poklad na manewry, wyrzucamy yokohamy na lewa burte, przeciskamy sie miedzy dwoma zacumowanymi obok siebie anchorhandlerami a wielkim statkiem zaprojektowanym do przewozu luksusowych jachtow i o 0530 cumujemy do kei na mocno. Dwie taksowki juz czekaja na wracajacych marynarzy. Zdarzylismy.